home
gebouwenleven en cultuurgeschiedenis
Nieuwe Herengracht

Hij verbouwt het pand in 1751. Zijn kinderen verkopen in 1787 het huis aan tabakshandelaar Benjamin Cohenen in 1813 wordt het pand verkocht aan diamanthandelaar Elkan Jacob Levie de Vries. Van 1902 tot 1921 was er een deftig Joods restaurant in het pand gevestigd en feestgebouw Huize Stranders. Daarna is het pand door verbouwingen minder mooi geworden. Een tuinhuis dat bij dit pand hoorde werd afgebroken en weer opgebouwd in Ukkel (België).

Nieuwe Herengracht 111
Hier was de bankiersfirma Lippman Rosenthal en Co gevestigd. Baron George Rosenthal woonde hier bij het kantoor en Leo Lippman woonde op 119. Deze bank stond erg goed bekend, totdat de Duitsers in de oorlog een ander doel hadden voor deze bank (zie Sarphatistraat).
In 1880 gaf George Rosenthal de uitgebreide boekenverzameling van zijn vader aan de stad Amsterdam. Dit is nu de Bibliotheca Rosenthaliana en onderdeel van de Universiteitsbibliotheek. De vrouw van Rosenthal, Sophie Rosenthal-May (1838 - 1921) deed erg veel voor de armen en meer over haar is te vinden bij scholen en Nieuwe Keizersgracht.

Walter Suskindbrug
Walter Suskind kwam uit Duitsland en leefde van 1906 tot 1945. Hij werkte in de oorlog bij de creche tegeover de Hollandse Schouwburg. Samen met Felix Halverstad en Bert de Vries smokkelde hij kinderen van Joden die gedeporteerd werden. Toen het grootste deel van de Joodse bevolking uit Amsterdam was weggevoerd moesten ook Walter Suskind en zijn gezin naar Westerbork. Uiteindelijk moest hij met zijn gezin met het transport van 3 september 1944 'naar het oosten'. Dit was het laatste transport, waar ook Anne Frank in zat. Walter Suskind is in midden Europa omgekomen.

Nieuwe Herengracht 23
In de oorlog was hier de Broodvoorziening, een afdeling van de Joodse Raad. Ook werd de groente-distributie hier geregeld.

Nieuwe Herengracht 33
Hier was het Portugees-Israëlitisch oude mannen huis. 10 mannen vonden daar onderdak. Foto onder: toen; foto rechts: 2007

Nieuwe Herengracht 35
Op nummer 35 is op de rechter deurstijl nog te zien dat daar vroeger een Mezoeza heeft gezeten. Dit is een klein kokertje met een stukje perkament waarop een tekst uit de Torah staat.

Nieuwe Herengracht 43
Hier woonde de familie Lopes Suasso. Zij hoorden met De Pinto, Pereira en Belmonte tot de meest welgestelde Joodse families van de stad. In de 19e eeuw was Jonkheer Augustus Lopes Suasso een van de belangrijkste kunstverzamelaars van Nederland. In 1890 heeft weduwe Suasso - De Bruyn de kunstverzameling aan de stad Amsterdam nagelaten. Uit deze collectie ontstond het Stedelijk Museum.

Nieuwe Herengracht 45
Hier woonde schrijver Isaäc da Costa (1798-1860). Hij was een van de belangrijkste personen van de 19e eeuw. Na hem woonden in dit huis ook Sem Premsela (1869-1936) en zijn zoon Meijer Jacob Premsela (1904-1971). Zij waren huisarts.

Nieuwe Herengracht 47
Hier woonde Mozes Curiël (Hieronymus Nunes da Costa, 1620 - 1697). Zijn vader kwam uit Hamburg en was gezant (ambassadeur) van de koning van Portugal.
Later is hij in de adelstand verheven vanwege zijn inzet voor de Portugese onafhankelijkheid. Hij was onder andere bevriend met stadhouder Willem III, die verschillende keren in dit huis gelogeerd heeft. Nunes da Costa was een van de financiers voor de Portugese Synagoge en heeft ook het hout van de heilige Ark geschonken. In de oorlog werd dit pand gebruikt voor gevluchte Joden uit Midden-Europa. Na de oorlog werd dit pand afgebroken voor de aanleg van de metro en in de jaren 90 is het herbouwd (foto rechtsonder).

Nieuwe Herengracht 93
De beroemdste bewoner van dit pand was David Henriques de Castro (1826 - 1898).Hij kocht dit pand in 1859. Daarvoor was het een school, voor "de Israëlitische kinderen uit de gegoede stand". Die school werd opgeheven omdat in 1857 de Schoolwet werd ingevoerd en de subsidie van het rijk verviel. Castro is bekend geworden door zijn bibliotheek én door zijn onderzoek op de Portugese begraafplaats Ets Haim in Ouderkerk. Op de eerste verdieping staat er nog steeds een Davidsster in het plafond, een herinnering aan deze bewoner.

 

Nieuwe Herengracht 103
In 1685 lieten de Joodse drukker Joseph Athias en zijn vrouw dit woonhuis bouwen. Zij waren een van de drukkers die hebben bijgedragen aan de roem van Amsterdam als stad van de boekdrukkunst. Joodse boeken werden uitgegeven in het Hebreeuws, Spaans, Portugees en het Jiddisj. En deze drukkers mochten ook Engelse bijbels drukken. Ondanks zijn roem ging het deze

drukker zakelijk niet goed en hij moest zelfs onderduiken vanwege zijn schulden. (Op een veilingsite vond ik een door Athias gedrukte bijbel voor de prijs van $ 5.500). Uiteindelijk komt in 1734 het pand in handen van de zakenman Aron de Joseph de Pinto, een neef van David de Pinto in de Anthoniebreestraat.

 

Herengracht 47