home
gebouwenleven en cultuurgeschiedenis
Nieuwe Keizersgracht

De Nieuwe Keizersgracht was een gracht waar veel Joden woonden die het financieel beter hadden. Aan de Nieuwe Keizersgracht was ook vanaf 1885 het Nieuw Israëlitisch Ziekenhuis gevestigd. Ernaast kwam het Rosenthal May Zusterhuis. Op de foto rechtsonder, uit 1904, staat het ziekenhuis. De foto hieronder is de wachtkamer. Het zusterhuis is er nog niet, dat kwam waar toen de huizen met de hoge trap links van het ziekenhuis stonden. Achter het ziekenhuis was in de Nieuwe Kerkstraat het dodenhuisje of Metaarhuis (Metaheirhuis).

Nieuwe Keizersgracht 116
Vooral vroeger zag je bij ziekenhuizen ook een zusterhuis. Hierin zaten kleine woningen voor de verpleegsters en verplegers, die dan ook dicht bij hun werk waren. Van het ziekenhuis is naast het Metaarhuis op de Nieuwe Kerkstraat alleen het Rosenthal-May zusterhuis op 116 overgebleven. De bouw is gefinancieerd door het Rosenthal May fonds van de weduwe van banker George Rosenthal (Lippman-Rosenthal bank).

 

Josephus Jitta
Een zeer mooi pand op de Nieuwe Keizersgracht was van Josephus Jitta. Het pand heeft nu verschillende bestemmingen, zo heeft er jaren een praktijk voor alternatieve geneeswijzen gezeten. In de oorlog was het pand heel berucht, toen werd het gebruikt voor de Joodse Raad.

Nieuwe Keizersgracht 16
Hier is de diamantslijperij Boas ontstaan, die later op Uilenburg zat. 3 broers Boas begonnen hier een bedrijf in 1870.

 
Nederlands Israëlitisch Ziekenhuis

Nieuwe Keizersgracht 54
Hiert zat de vereniging Kennis en Godsvrucht. Deze vereniging trachtte Joodse scholen te stichten want door de onderwijswet van 1857 was de subsidie voor bijzonder scholen gestopt. Herman Elte richtte deze vereniging op. De Schoolwet van 1920 zorgde ervoor dat bijzondere scholen gelijkgesteld werden aan het openbaar onderwijs, en daardoor werden Joodse scholen financieel ook weer mogelijk. De Joodse school van Kennis en Godsvrucht was aanvankelijk hier gevestigd. Men kreeg ook het beheer over de in 1874 opgerichte Herman Elteschool aan de Nieuwe Achtergracht. De Palacheschool (Lepelkruisstraat) werd na 1929 ook door deze vereniging beheerd. In 1927 was de Joodse Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (JULO) school aan de Weteringschans van start gegaan enin 1928 begon op de Nieuwe Herengracht een Joodse HBS die in 1938 naar de Stadstimmertuin ging. De vereniging Kennis en Godsvrucht ging na de oorlog over in het Joods Bijzonder Onderwijs te Buitenveldert.