home
gebouwenleven en cultuurgeschiedenis
Scholen

In de Nieuwe Uilenburgerstraat stond de Sophie Rosenthal bewaarschool. Deze school was in 1887 gesticht, had 10 lokalen en plaats voor 500 kinderen uit arme gezinnen. In 1930 werd deze buurt gesaneerd (opgeknapt) en werd deze school verbouwd tot Vakschool voor Kleermakers. Op deze school zaten alle arme kinderen uit deze buurt. Na de oorlog was de school niet meer nodig, in 1956 is hij afgebroken en alleen de woning die bij de school hoorde staat er nog.

Barlaeus Gymnasium
Ligt iets buiten de buurt die wij in de speurtocht hebben, maar veel Joodse kinderen van de diverse lagere scholen kwamen hier terecht.

Openbare School
Op de Lepelstraat 22 was een Openbare School voor Voortgezet Lager Onderwijs. Vanaf september 1941 Joodse HBS en deel van het Joods Lyceum. De Lepelstraat is achter de Nieuwe Prinsengracht. Lepelstraat 22 is afgebroken.

Portugees Israëlitische Godsdienstschool
Deze school zat op Nieuwe Kerkstraat 141. Hier kregen ca. 150 kinderen aanvullend godsdienstonderwijs. De lokalen waren zo'n 4 meter hoog. Het pand bestaat nog steeds. In de jaren 20 werd deze school gesloten en er werd een tabakshandel gevestigd. Van 1941 - 1943 werd er op last van de bezetter opnieuw les gegeven aan Joodse kinderen. Nu zit er in dit pand een loodgieter, maar de sporen van de jaren 1941 - 1943 zijn nog te zien. Er zijn toen muurschilderingen gemaakt door de leerkrachten en de kinderen. Je kunt de tekeningen groter zien via "Nieuwe Kerkstraat".

M.B. Nijkerksschool
Deze school stond op het Westeinde 17, nabij het Frederiksplein en was een Joodse school, die opleidde voor schoenmaken, kleermaken, fotografie, horlogemaken, optiek, kappen, machinaal breien enzovoorts.

Herman Elteschool
De Herman Elteschool, een Joodse bijzondere lagere school, lag aan de Nieuwe Achtergracht. Op de foto: begin van de zomervakantie in 1931, in de deuropening het Hoofd der School.
Wil je en verhaal lezen van een leerling van deze school, klik dan hier.

Palacheschool
Deze stond in de Lepelkruisstraat, en hoorde zoals ook een aantal andere scholen, bij de Vereniging Kennis en Godsvrucht.

Voor 1940 waren er een aantal scholen in Amsterdam speciaal voor Joodse kinderen én een aantal scholen met veel Joodse kinderen.

Een bijzonder school waar veel Joodse kinderen zaten is de voorloper van de ASVO, de Wilhelmina Catharinaschool. Deze school stond vlakbij de ASVO, op de Weteringschans 259 - 261. In de kelder én op de vliering van de school zaten in de oorlog onderduikers. Wil je een documentaire over deze school zien, klik dan
In de buurt van de school woonden veel Joodse mensen, zoals bijvoorbeeld in de Den Texstraat.

Van deze straat was voor 1940 twee derde van de bewoners joods, en aardig wat kinderen uit deze straat zaten op de Wilhelmina Catharinaschool.
In tegenstelling tot alle andere scholen in Nederland, waar tijdens de oorlog kinderen van hun eigen school weg moesten en naar de Joodse school moesten, werd op deze school door de bezetter een muur door het gebouw gebouwd en werden Joodse en niet Joodse kinderen door deze muur van elkaar gescheiden. Het boek "Het verlaten hotel" gaat mede hierover. Bij de ingang van deze voormalige school herinnert een herdenkingsteken hieraan. Op de foto onder de ingang voor de "achterkanters".

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Joodse HBS
Sinds 1928 was er een orthodox-joodse HBS in Amsterdam. Deze stond aan de Herengracht, en verhuisde in 1938 naar de Voormalige Stadstimmertuin 2. Daar heette de school Joods Lyceum Maimonides. Het Maimonides is later verhuisd naar Buitenveldert

Joods Lyceum Amsterdam
De oprichting van het Joods Lyceum Amsterdam (1941-1943) werd veroorzaakt door de Duitsers. Joodse leerlingen van openbare middelbare scholen in Amsterdam, waar de meeste joodse kinderen op zaten, moesten van hun naar het Joods Lyceum aan de Voormalige Stadstimmertuin 1. In tegenstelling tot de joodse HBS was het geen religieuze school. De bekendste leerling van het Joods Lyceum is Anne Frank (1929-1945). Wil je een klokhuis-aflevering zien over Anne klik dan voor deel 1 , voor deel 2 . Hier vind je een website over Anne toen ze in de Merwedestraat woonde.
Een van de docenten was de later bekende historicus Jacques Presser (1899-1970).

Reguliersschool
Deze school lag vlakbij de Wilhelmina Catharinaschool, en wel op de hoek Weteringschans/Reguliersgracht. Aan het gebouw wat daar nu nog staat is te zien dat het een school geweest is. Het was een 4e klas Gemeentelijke Jongensschool. Hoe het precies zat met die school en de Wilhelmina Catharinaschool gedurende de oorlog is niet bekend.

Elizabeth Wolffschool
Meisjes gingen ook naar een 4e klas Gemeentelijke Meisjesschool, en dit was de Elizabeth Wolffschool aan de Prinsengracht bij de Vijzelstraat. Hier ging Henriëtte Boas, een schrijfster die in de Den Texstraat woonde, naar school.