home
feestdagenverschil
gebouwenleven en cultuurgeschiedenis
Waar kwam de Joodse bevolking van Amsterdam vandaan?

In Nederland wordt gaan veel Joden in de handel omdat de gilden (in die tijd moest je daarvan lid zijn) geen Joden toelaten. Er rest de Sefardische Joden dan ook niets anders dan dan werk in de handel en/of bankzaken, waarvoor je geen lid van een gilde hoefde te zijn. En veel Portugese Joden waren rijke handelaars en hun investeringen zorgden voor een belangrijke stiimulans voor de groei van de stad. Ze voelden zich in Nederland thuis, ook omdat het sinds 1579 in Nederland niet is toegestaan om iemand wegens zijn geloof te vervolgen, en sinds 1796 alle inwoners van Nederland gelijkgesteld werden. Verder werden de gilden in 1798 opgeheven, waardoor Joden alle beroepen konden gaan uitoefenen.
Tot de 18e eeuw gaat het de meeste Sefardiem voor de wind, na de Gouden Eeuw krijgen de handelaren het moeilijker omdat het in Nederland economisch slecht gaat. Maar na 1870 gaat het in Nederland steeds beter, en zeker in de Amsterdamse diamantindustrie.
Tot de 18e eeuw en in minder mate in de 19e eeuw spelen Sefardiem in Nederland een belangrijke rol in het culturele leven.

De Joden in Amsterdam kwamen dus op drie manieren in Amsterdam. Er was een kleine groep die hier in de Middeleeuwen al was aangekomen en woonde. Na 1593 kwam een groep uit het zuiden (Spanje en Portugal), dit worden de Sefardische Joden genoemd, en na 1630 kwam een groep uit het oosten, dit worden de Asjkenazische Joden genoemd. Dat zien we nu nog. Zo vinden we rond het Jonas Daniël Meijerplein ook vier Hoogduitse Synagoges (Asjkenazisch), en een Portugese Synagoge (Sefardisch). Wat de verschillen tussen de groepen was, vind je hier en via de link boven
.

Om hier antwoord op te geven moeten we eerst weten waar de Joden oorspronkelijk vandaan kwamen. Dit is uit het gebied waar nu Israël ligt. De grootste stad daar was Jeruzalem, en daar stond de belangrijkste tempel, die in 586 voor Christus verwoest werd. Van deze tempel is nu alleen de westmuur nog over. Wil je deze muur live zien, klik dan hier.

Na de verwoesting van deze tempel trokken er veel Joden weg, maar er bleven ook nog veel Joden in dit gebied wonen. Een groot aantal Joden trok later weg, na 135 na Christus, toen een grote Joodse opstand door de Romein Julius Severus werd neergeslagen. Men ging in andere landen een nieuw bestaan opbouwen. Er bleven ook Joden in dit gebied wonen. De verspreiding van de Joden (diaspora) was over bijna de gehele wereld, namelijk Noord-Afrika, Europa, Azië en na de middeleeuwen ook naar Amerika.

Tot het einde van de Middeleeuwen hebben de Joden over het algemeen redelijk kunnen samenleven met de mensen in de landen waar ze terecht kwamen, hoewel dat van land tot land wel verschilde, en tijdens de Kruistochten was het ook een moeilijke periode.
Er woonden in de Middeleeuwen al Joden in Nederland. Het samenleven in Nederland ging over het algemeen goed, behalve in 1348 toen na een pestepidemie in diverse IJsselsteden de Joden daar de schuld van kregen en werden vermoord.
Een deel van de voorouders van de Amsterdamse Joden woonden in Duitsland, Polen en Rusland en daar waren de omstandigheden niet altijd goed. Zo werden veel Duitse Joden naar het oosten verdreven tijdens de Kruistochten, toen iedereen die niet christelijk was verdreven of vermoord werd door de Kruisvaarders.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In 1492 verandert er ook nog iets in het katholieke Spanje, waar koning Ferdinand en en koningin Isabella regeerden. In 1492 valt het besluit dat alle Joden zich moeten bekeren tot het christendom, doen ze dat niet dan moeten ze het land verlaten. Dit was voor de Joodse bevolking van Spanje heel vreemd, want ze woonden hier al honderden jaren zonder moeilijkheden. Ze moesten zich Christelijk laten dopen, of vertrekken. Een deel laat zich dopen, een deel vertrekt. Deze Joden, die we Sefardische Joden noemen, gaan naar Portugal, België, Nederland, Noord-Afrika, Griekenland, Turkije en de Balkan. In 1496 volgt Portugal het Spaanse voorbeeld, de Joden die zich vanaf 1492 in Portugal vestigden (soms zelfs tegen betaling) vluchten opnieuw, zeker toen in 1536 ook in Portugal de Inquisitie werd ingesteld. In totaal ontvluchten zo'n 200.000 Joden Spanje en Portugal. In de nieuwe vestigingslanden komen ze vaak in de handel terecht. In ons land kwamen de eersten in 1593 aan.